De Cook eilanden, vijftien in totaal, liggen in het zuidelijke deel van de Grote Oceaan. Ze hebben een totale landoppervlakte van 236 vierkante meter en elf van de eilanden worden bewoond. Hoofdredacteur Jaap van Splunter geeft u hieronder uitgebreide informatie over het hoofdeiland en twee andere van de Cook eilanden.
 

Rarotonga

Rarotonga is het hoofdeiland en de toeristische trekpleister van de Cook Islands. Hier arriveert elke bezoeker van de archipel om daarna veelal door te vliegen naar een van de andere droomeilanden. Maar Rarotonga zélf is ook een bounty-achtig paradijsje, en een bezoek meer dan waard. Een overzicht van de Ins & Outs van Rarotonga.

Goden en geesten
De Cook Islands zijn van oorsprong verdeeld in zes stammen, elk geleid door een high chief (Ariki). In de tijd van de eerste Europese ontdekkingsreizigers werden de eilanders met harde hand bestuurd door dit feodale chiefdom. Net als de andere Polynesiërs geloofden de Cook Islanders in een hiërarchie van goden en geesten, die veelal werden afgebeeld in houtsnijwerk en tekeningen. Ondanks de invloed van de missionarissen bleef de hiërarchie van Ariki intact. Tegenwoordig wordt het land bestuurd volgens het Britse parlementaire systeem. Het Lagerhuis wordt gekozen vanuit de diverse districten, maar het Hogerhuis – ook wel bekend onder de naam ‘House of Ariki’ – wordt bezet door de island chiefs. Veel van de geschiedenis van de Ariki is terug te vinden in het museum van Avarua of bij één van de marae (tempels), zoals Te Pou Toru en de stenen structuren van Arai-Te-Tonga – het ‘paleis’ (koutu) van een Arikia.

 

Christendom
Als je de rondweg rijdt, valt op hoeveel kerken en kerkgenootschappen op dit eiland aanwezig zijn. Het christendom werd in 1821 door de Engelse missionaris John Williams naar de Cook Islands gebracht. Ondanks dat de missionarissen veel negatieve aspecten hebben gehad op het leven van de Polynesiërs, kan niet worden ontkend dat er zonder hun invloed geen scholen zouden zijn geweest of zelfs een geschreven vorm van de lokale taal. En vergeet ook niet dat zij een einde maakten aan het kannibalisme op de eilanden. Ondanks de komst van nieuwe, fundamenteler religies uit met name de Verenigde Staten van Amerika, hebben de gevestigde kerken een stevige grip op het leven van de gemiddelde Cook Islander. Vrijwel alle Cook Islanders zijn tot het christendom bekeerd.
 

Circle Island
Rond Rarotonga loopt vlak langs de kust een verharde weg (de Ara Tapu, ofwel de Sacred Road) van bijna 36 kilometer, die wat aftakkingen kent en hier en daar een stukje (deels onverharde) parallelweg heeft (de Ara Metua, ofwel Ancient Road); hiermee is de infrastructuur van Rarotonga wel beschreven. Zowel rechtsom als linksom rijdt een bus, waarbij je kunt in- en uitstappen wanneer je wilt. Een heel rondje vergt vijftig minuten. Als je een fiets huurt, ben je in ongeveer twee uur het eiland rond. De kust is vrijwel overal hetzelfde: palmbomen, parelwitte stranden en azuurblauw water. De belangrijkste bezienswaardigheden zijn de Muri Lagoon, Ngataniia Harbour, Ara Metua met z’n talrijke maraes, het museum, Pa’s Palace en Maire Nui Gardens Nursery. Als je een auto huurt, hou er dan wel rekening mee dat je een lokaal rijbewijs bij het politiebureau moet aanschaffen. Op vertoon van je Nederlandse rijbewijs en de nodige dollars ben je in het bezit van een uniek souvenir!

Cross Island
Rarotonga is in feite een vulkanisch eiland. De vulkaan ligt de grootste tijd in nevelen gehuld en is moeilijk begaanbaar gebied. Er zijn diverse pieken van boven de zeshonderd meter hoogte, maar de bekendste is ongetwijfeld Te Rua Manga, beter bekend als The Needle. Een wandeling van de noord- naar de zuidzijde van Rarotonga, dwars door het dichte en soms nauwelijks doordringbare tropische regenwoud, is een avontuur op zich. Halverwege wordt de voet van de 413 meter hoge Needle beklommen. Voor de wandeling heb je wel een gids nodig, waarbij je waarschijnlijk uitkomt bij Pa, de bekendste gids van het eiland, getooid met dreadlocks. Deze krasse zestiger leidt je op blote voeten door het meest fascinerende landschap van Rarotonga. Regelmatig wordt gestopt om de goden en geesten aan te roepen, want Pa is vooral erg spiritueel ingesteld. Als beloning van de zware, vier uur vergende wandeling kun je een duik nemen bij de Papua (Wigmore’s) Waterfall.
Zie ook: Pa’s Mountain Walk, www.pasbungalows.co.ck.

Avarua
Een dikke twintigduizend inwoners wonen op de Cook Islands, waarvan de helft op Raratonga. En van die tienduizend woont meer dan de helft in de ‘hoofdstad’ Avarua, aan de noordzijde van Rarotonga. Hun aantal slinkt overigens wel, omdat veel Cook Islanders in Nieuw-Zeeland, Australië en de Verenigde Staten van Amerika gaan werken, op zoek naar een betere toekomst. Stel je overigens niet teveel voor van het woord ‘hoofdstad’, want het plaatsje is kleinschalig en rustig. Hier vind je een heuse verkeersrotonde, het politiebureau, het parlement, het nationaal culturele centrum, een supermarkt, de nodige winkeltjes en – op drie kilometer – het vliegveld. Vrijwel alle toeristen arriveren hier op het enige internationale vliegveld van de archipel. En diegenen die met het cruiseschip Rarotonga aandoen, gaan ook bij Avarua aan land. Maar ondanks het kleinschalige karakter, kun je hier uitstekend winkelen en uit eten gaan.

‘Sheraton’

Het is een treurig gezicht: een enorme bouwval als resultaat van een ooit zeer ambitieus project. Hier moest het Cook Island Sheraton Golf Resort verrijzen. De bouw heeft veel teweeggebracht op Rarotonga. Het toenmalige bestuur zag met de komst van het nieuwe hotel een uitstekende manier om de locale economie te stimuleren, terwijl veel bewoners er niets van wilde hebben. Het bestuur werd naar huis gestuurd. Echter, de oppositie die het overnam besloot alsnog tot de bouw, een verbouwereerd electoraat achterlatend. Een schier eindeloze ellende volgde. Op zoek naar geldschieters kwam men in Italië terecht en belandde in een beerput van politieke spelletjes, maffiapraktijken en failliete bouwondernemingen. Het resultaat is dat men tot op de dag van vandaag opgescheept zit met een geldverslindend megacontract met de Sheratonketen en een bouwval op één van de mooiste stukjes kustlijn van Rarotonga.

Watersport
Rond het eiland ligt een uitgestrekte lagune. De branding is beperkt, want een paar honderd meter vanaf de kust ligt rondom het eiland een groot rif. Dit rif breekt alle golven en zorgt voor een rustige zee tot aan het strand. Perfect dus voor watersport. Alhoewel de lagune van Aitutaki – op Rarotonga na het meest bezochte eiland van de Cook Islands – te boek staat als de mooiste van de archipel is Rarotonga ook niet te versmaden als watersportbestemming. De strandliefhebber kan zich natuurlijk uitstekend vermaken bij de (privé) lagunes of de zwembaden van de hotels, maar op het water gaat er een andere wereld voor je open. Diepzeeduiken, snorkelen, kitesurfing, zeilen of gewoon zwemmen, alles is mogelijk.
Ongeveer acht procent van het rif wordt beschermd door een Ra’ui, waarbij vissen en het verzamelen van schelpdieren verboden is. Snorkelen en duiken is echter wél toegestaan. Er zijn nu vijf marine Ra’ui gebieden.
 

Op safari
Iedereen die op Rarotonga verblijft, zal een dagdeel ‘op safari’ gaan. In circa vier uur bezoek je met een terreinwagen plekken, die anders niet bereikbaar zijn. In het ruige binnenland weten de gidsen spectaculaire bergpaden te vinden en bezoek je gebieden die vaak voor het publiek niet toegankelijk zijn. Daarnaast wordt op een prettige en zeer informatieve wijze uitleg gegeven over het leven op Rarotonga. Zo leer je onder andere veel over de bijzondere eigendomsverhoudingen (alleen mensen die hier geboren zijn, kunnen via de bloedlijnen eigendom verwerven), de goden en geesten, het christendom en het kannibalisme. Na de ochtendtour wordt er nog een lunch geserveerd van allerlei lokale producten. Kortom, op safari is een ideale, makkelijke en comfortabele manier om het strandbezoek een extra culturele dimensie te geven.
 

Island nights
Een bezoek is niet volledig zonder een Island Night bij te wonen. Deze avonden worden voornamelijk georganiseerd in de resorts: lokale dans- en muziekvoorstellingen tijdens een buffet. Zo maak je kennis met de levende cultuur van de Cook Islands. De geschiedenis wordt verteld aan de hand van zang en dans, die gepassioneerd wordt opgevoerd door een van de vele dans- en zanggroepen van het eiland. Je moet je wel goed laten informeren over de setting van zo’n avond. Vaak wordt de Island Night georganiseerd in een uitpuilend resort, waarbij de drank rijkelijk vloeit en grote groepen een wel erg grote stempel drukken op zo’n avond; een prachtige show kan verloren gaan in het gebalk van aangeschoten en overenthousiaste vakantiegangers. Maar wie de juiste setting weet te vinden, zal kunnen genieten van een spectaculaire show.
Zie ook: www.edgewater.co.ck. 

Atiu

Slechts duizend toeristen per jaar bezoeken Atiu. Vreemd, want dit eiland ligt op slechts 45 minuten vliegen van Rarotonga, de toeristische trekpleister van de Cook Eilanden. Hier vind je echter geen turkooizen lagunes en eindeloze spierwitte stranden gedrapeerd met palmbomen, maar wel een achterland van dichte, spookachtige regenwouden, resten van een oorlogszuchtig verleden, spookkoeien en vogels die op hun sonar vliegen.
 

Ver weg
Atiu is nog steeds ver weg van het massatoerisme. In 1978 werd een landingsbaan aangelegd waar vliegtuigjes op konden worden ontvangen. Verwacht er overigens niet teveel van, want het is niet meer dan een onverharde, stoffige strook koraalachtig land, vol met kuilen en gaten. Twee jaar later werd bij Atiu Villas de eerste accommodatie geopend. Het zou echter tot 1981 duren voordat de eerste bezoeker acte de presence gaf. Een kwart eeuw later weet men nog steeds wie dat was: Professor Paco Berry uit de Verenigde Staten. Het toerisme groeide langzaam van 88 bezoekers in 1981 naar 499 in 1991 om tegenwoordig op een duizendtal te blijven hangen. Naar men zegt, zijn er gemiddeld niet meer dan twaalf toeristen per keer op het eiland.

Verwacht geen prachtige lagunes of lange, spierwitte stranden geflankeerd door palmbomen, want Atiu is een vulkanisch eiland dat wordt omringd door een slechts zes meter lang koraalrif. Slechts bij Oravaru, Taungaroro, Oneroa en Konakonako heb je redelijke stranden, maar dan ook wél voor jezelf. In het centrum van het eiland bevindt zich een zeventig meter hoge heuvel met een platte top. Op dit plateau wonen de kleine zeshonderd inwoners in een cluster van vijf nederzettingen: Teenui, Mapumai, Ngatiarua, Areora en Tengatangi. De dorpjes liggen er echt schilderachtig bij, met de kerken als pareltjes. Maar voor de echte bezienswaardigheden moet je het achterland van dichte, spookachtige regenwouden in.
Hier vind je gruwelijke resten van het verleden, spookkoeien en vogels die op hun sonar vliegen. Tegenwoordig is Atiu een vredelievend eiland, dat zich bezig houdt met rentmeesterschap en de bescherming van de flora en fauna bovenaan de agenda heeft gezet. Het eiland positioneert zich nadrukkelijk als een ecobestemming en zet in op ecotoerisme. Atiu heette niet voor niets vroeger Enuamanu, wat zoveel betekent als ‘land van de vogels’. Een bezoek aan Atiu is dan ook onvolledig zonder Birdman George.
 

Aitutaki
 

Aitutaki wordt gezien als een van de mooiste eilanden van de Cook Islands en de Pacific. Diverse televisiemaatschappijen hebben het eiland al ontdekt en ook honeymooners weten de weg al goed te vinden. Maar of je nu een plek zoekt om te ‘overleven’ of om je te laten verwennen, Aitutaki heeft het allebei. De faam van Aitutaki werpt zijn schaduw ver vooruit. Floortje Dessing schaart Aitutaki onder ’s werelds mooiste bestemmingen. En voor deze wereldreizigster moet dat toch wel wat betekenen. Ze staat daarin overigens niet alleen, want als je de reisgidsen erop naslaat, zijn ze allemaal lyrisch over dit specifieke eiland in de archipel van de Cook Eilanden. Aitutaki ligt op slechts een uurtje vliegen van Rarotonga, maar toch is het een wereld van verschil. Ook hier is het toeristisch – toerisme is de belangrijkste bron van inkomsten –, maar alles is vooral kleinschalig. En de mensen zijn zo vriendelijk, dat je haast wantrouwig wordt. Is dit gemeend of een pose? Al snel kom je erachter dat dit de ware aard van de mensen is en de welkomstgroet Kia Orana gemeend wordt. Wel zul je direct een tandje terug moeten, want wees gewaarschuwd: het leven gaat hier kalmpjes aan en niet zelden blijkt een afspraak later of helemaal niet op te komen dagen.

Een groot dorp
Bij het aanvliegen is het niet moeilijk om een goed overzicht van Aitutaki te krijgen, want met achttien vierkante kilometer is het eiland bijna volledig in een oogopslag zichtbaar. Duidelijk is te zien dat het eiland bestaat uit een hoofdeiland in de vorm van een vishaak, met een prachtige lagune daarvoor en een keten van kleine eilandjes en atollen (motus) eromheen. Vijftien van deze motus hebben een naam gekregen, de rest gaan anoniem door het leven. De kleurschakeringen in het water zijn prachtig, met turkoois als overheersende kleur, zoals je die op de ansichtkaarten ziet. Het openbare leven speelt zich vooral af bij de hoofdstad Arutanga. De lagune aan de oostzijde is echter waar het vooral om draait. Je moet hierbij een dag het water op. Zo’n dag staat in het teken van varen, snorkelen, het bezoeken van diverse motu’s en het verorberen van een uitgebreide lunch. En een bezoek natuurlijk aan de Motu Tapuaetai, beter bekend als One Foot Island. De naam van dit eiland is gebaseerd op een oude mythe, waarin een vader het leven van zijn zoon redt door met de boot op het eiland aan te meren. Daarbij draagt hij zijn zoon en zet deze in een boom, zodat hun achtervolgers geloven dat de vader altijd alleen is geweest, omdat er slechts een voetspoor door het zand loopt. Tegenwoordig komen toeristen hier vooral om hun paspoort te laten stempelen in ’s werelds meest afgelegen postkantoor.