170 eilanden vormen het Koninkrijk Tonga. De drie eilandgroepen Vava'u, Ha'apai en Tongatapu beslaan, inclusief het vele water dat de eilanden omringt, 700.000 km2. De hoofdstad Nuku'alofa is gelegen op Tongatapu en sinds 1875 is Tonga een officieel koninkrijk. Betalen doe je hier met de pa'anga (TOP).
Bijzonder aan de geschiedenis van het land is dat het ondanks de aanraking met koloniale machten nooit het eigen bestuur heeft hoeven opgeven.
Van kannibalisme tot het christendom
Het vriendelijke gezicht van Tonga
Het koninkrijk Tonga beslaat een oppervlakte van meer dan 700.000 km2, maar hiervan is slechts 0,1 procent land, verdeeld over 170 eilanden. Van die 170 eilanden zijn er circa 36 permanent bewoond. Ze zijn in drie hoofdgroepen onderverdeeld, van noord naar zuid: de Vava’u-groep, de Ha’apai-groep en de Tongatapu-groep. Ten noorden van de Vava’u-groep liggen ook nog enkele kleine, tot Tonga behorende eilandjes. Tonga is nog een grote onbekende in het toeristische wereldje. Tongatapu, het hoofdeiland, is het belangrijkste toeristische eiland.
Begrafenisstoet
Het geluid van processiemuziek is al van verre te horen. De hoofdstad Nuku’alofa is het toneel van een begrafenisstoet. De minister van Defensie is overleden en krijgt een staatsbegrafenis. Het verkeer is stilgelegd, de militaire band gaat voorop en daarachter volgt de kist met de treurenden, die zijn gekleed in een bijzondere outfit. Misschien wel het meest opvallende van Tonga zijn de vrouwen én mannen die in een rok van tapa lopen, geklopte boombast afkomstig van de papiermoerbeiboom. Het is een vreemd gezicht om mensen gekleed in een (vloer)mat te zien; hoogst ongemakkelijk en ongetwijfeld uitermate warm in het overwegend zonnige Tonga. Een tapa wordt in Tonga gezien als onderdeel van de koloa, ofwel rijkdom. Het kledingstuk wordt gedragen tijdens belangrijke gebeurtenissen, zoals begrafenissen, trouwerijen en koninklijke feesten.
Begrafeniskitsch
Tonga heeft iets met de dood. Het kannibalisme bestaat niet meer. Menselijk vlees wordt nu niet meer geconsumeerd, maar keurig begraven. En begraafplaatsen zijn op Tonga een bezienswaardigheid op zich: onvoorstelbare graven zijn het voorbeeld van ultieme begrafeniskitsch. Niet-katholieke graven – katholieken gebruiken overwegend een monument – bestaan uit zandhopen met kunstbloemen en allerlei andere attributen, variërend van foto’s van Jezus Christus, teddyberen, linten en als ultieme vorm een sprei als achtergrond.
Gelukkig heeft Tongatapu meer te bieden dan alleen begrafenissen en begraafplaatsen. Op het hoofdeiland ligt de hoofdstad Nuku’alofa. Hier vind je de belangrijkste overheidsgebouwen, banken, bedrijven, koninklijke graven, koloniale huizen, vele kerken en bedrijvige markten. De stad heeft een rommelige aanblik, enige coördinatie in architectuur is niet te ontdekken.
Archeologie
Tongatapu is redelijk vlak en dus goed per auto of zelfs per fiets te verkennen. Aan twee dagen heb je genoeg om de zandstranden, het natuurschoon en de historische attracties te bekijken. De ruïnestad Lahapa op het oosten van het eiland, is één van de meest fascinerende archeologische vindplaatsen in de Pacific, met tal van tombes en een netwerk van kanalen en straten die meer dan zeshonderd jaar oud zijn. Nog indrukwekkender is de Ha’amonga ‘a Maui Trilithon, ook wel de ‘Stonehenge van de Pacific’ genoemd. Deze steencirkel uit de dertiende eeuw is vijf meter hoog en bestaat uit veertig ton zware kalkstenen.
Op westelijk Tongatapu vind je behalve veel plantages (vanille en pompoen), enkele interessante natuurwonderen en markeert een monument de plek waar op 21 januari 1643 Abel Tasman, en later de eerste missionarissen, voet aan land zette.
Onthaasten op Tonga
Met de Franse slag en mañana in de Pacific
Tonga is vooral een grote bak met water. Zoeken naar land is als zoeken naar een speld in een hooiberg. Op een oppervlakte van meer dan 700.000 km2 is er slechts 0,1 procent landmassa, verdeeld over 170 eilanden. Ze zijn in drie hoofdgroepen onderverdeeld, van noord naar zuid: de Vava’u-groep, de Ha’apai-groep en de Tongatapu-groep. De Vava’u en Ha’apai-groepen vormen de ultieme vorm van onthaasten.
Ook het vee gaat mee op de veerboot in de haven van Pangai, Ha’apai
Vava’u
De meeste bezoekers aan de Vava’u-groep, die uit meer dan vijftig eilandjes bestaat, zijn zeilers. De wirwar van kanalen, lagunes en baaien bieden al eeuwen lang een veilig toevluchtsoord voor zeilschepen. Hier liggen de zeiljachten die de oversteek maken van de Verenigde Staten naar Australië en hier enkele weken stoppen. Maar het blijft gelukkig niet alleen bij zeilers die Vava’u bezoeken. De ‘andere’ mensen komen hier naartoe om te duiken, te snorkelen, te vissen of gewoon te genieten van de rust op één van de meest geïsoleerde eilanden in de Pacific. Neiafu is de enige plaats van betekenis op Vava’u. Het slaperige plaatsje ontwaakt alleen op zaterdag, als hier de markt wordt gehouden. Dan lijkt het alsof alle inwoners van Vava’u acte de presence geven.
Ha’apai
De vliegstrip van Ha’apai snijdt het hoofdeilandje in tweeën. De slagbomen zijn neer om een vliegtuig een ongeremde landing te gunnen, maar daarna neemt de bevolking weer bezit van de vliegstrip. Is alles op Vava’u al kleinschalig, Ha’apai is de overtreffende trap. Er is nauwelijks verkeer en weinig toeristen.
De Ha’apai-groep is ongetwijfeld het kleinste en minst ontwikkeld. De paradijselijke koraaleilanden zijn voorzien van verlaten parelwitte stranden en turkooizen lagunes vol tropische vissen. Dit zijn de herkenbare plaatjes uit de toeristenfolders. De grootste plaats Pangai is niet meer dan een verzameling gebouwtjes langs een straat. Het leven gaat hier rustig z’n gangetje. Het Afa Eli Historical Museum staat misschien wel symbool voor Ha’apai: klein (naar men zegt het kleinste museum ter wereld). Het is bijna aandoenlijk om te zien, zoals dat geldt voor het gehele eiland.
Tekst en foto's: Jaap van Splunter
